Jego pierwszym nauczycielem w zakresie wiedzy talmudycznej był dziadek Izaak Schmelkes, pełniący funkcję rabina gminnego w Przemyślu i Lwowie. W młodości przyswoił sobie biegłą znajomość języka polskiego i niemieckiego oraz wykazywał duże zainteresowanie polską kulturą. Po eksternistycznym ukończeniu gimnazjum studiował filozofię na Uniwersytecie Wiedeńskim. Mając 25 lat, objął w 1904 stanowisko rabina gminnego w Samborze, manifestując przy tym przywiązanie do polskości poprzez wygłoszenie inauguracyjnego kazania w języku polskim. Zaliczał się do grona niewielu galicyjskich rabinów, którzy przed I wojną światową wygłaszali kazania i przemówienia w tym języku. Po opuszczeniu w 1927 Sambora osiadł w Rzeszowie, gdzie objął funkcję rabina gminy wyznaniowej po zmarłym ojcu, Natanie Lewinie, którą pełnił do końca okresu międzywojennego. W czasie II wojny światowej przebywał we Lwowie, gdzie zginął podczas jednej z akcji przeprowadzanych przeciwko Żydom. Miał pozycję uznanego przywódcy ortodoksji. Dwukrotnie, w l. 1922–27 i 1930–35, poseł na sejm z listy Agudas Isroel. Na forum parlamentu śmiało protestował przeciwko atakom na Żydów. W 1923 roku ostał prezydentem Centralnej Rady Agudy. Swoje wystąpienia parlamentarne opublikował w książce Mowy sejmowe (Lwów 1926). Był autorem wielu prac z zakresu wiedzy teologicznej: Davar Beito (Kraków 1899), Matte Aharon (Kraków 1908), Birchat Aharon – zbioru 310 esejów o traktacie Talmudu dotyczącym błogosławieństw (Drohobycz 1913), Hadrash Vehaiyum – starohebrajski roczny wademekum kaznodziejów, Avnei Hefetz.
(Encyklopedia Rzeszowa, wyd. I, 2008, Wacław Wierzbieniec)
Fot. wikipedia.org
